Wake up. De andere globalisering is bezig

Jonathan Holslag (DM 26/10/2016) gooide een inspirerende steen in de kikkerpoel met zijn stuk naar aanleiding van het barre leven van vrachtwagenchauffeurs. Hij gruwt van de huidige globalisering die steunt op slavernij en natuurvernietiging. De reactie van economen bleef niet uit, met CETA ligt vrijhandel al genoeg onder vuur.

Zowel Andreas Tirez als Peter De Keyzer benadrukken dat globalisering meer welvaart heeft gebracht voor veel mensen wereldwijd. Lang leve de globalisering dus, wel met de toevoeging dat de verliezers ervan onze aandacht verdienen. Ze zijn echter blind voor de ecologische systeemfout verbonden met de huidige globalisering, terwijl Holslag droomt van een globalisering waarin we opnieuw lokaal en duurzaam gaan produceren.

Hij ziet blijkbaar niet dat deze toekomst “hier en nu” al wordt vorm gegeven door burgerinitiatieven, in zijn repliek (29/10/2016) benadrukt hij integendeel nog sterker de rol van de vrije markt. Terwijl voor ons die initiatieven het vertrekpunt zijn voor het verbreden van allianties rond economie waar zelfbeheer en autonomie terug centraal staan. Twee punten die onmisbaar zijn voor een goed debat.

Een, laten we duidelijk zijn. De huidige economische globalisering is onverenigbaar met het klimaatbeleid nodig om de aarde leefbaar te houden. Vrijhandelsverdragen leiden ertoe dat we nog meer grondstoffen en goederen verhandelen over duizenden kilometers. Elk kind begrijpt dat het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen niet lukt als we goederen steeds verder verplaatsen. Het is politieke schizofrenie van de hoogste orde, als regeringsleiders het ene jaar in Parijs een Klimaatakkoord goedkeuren en een jaar later vrijhandelsakkoorden tekenen.

Kijk naar ons geglobaliseerd voedselsysteem. Is het realistisch te hopen dit te verduurzamen, wanneer we hier in de Benelux kunstmeststof maken op basis van fossiele brandstoffen uit het Midden-Oosten, we die meststof vervolgens verschepen naar Brazilië waar ze die gebruiken om soja te telen, die op zijn beurt terugkomt naar hier om varkens mee vet te mesten … waarvan we dan het vlees proberen te slijten in China?

Een toekomstgericht klimaatbeleid vereist de reductie met 90 procent van de uitstoot van broeikasgassen. Dat kan enkel in een radicaal ander model van globalisering, inclusief andere machtsverhoudingen. Een model waarin we het omgekeerde doen van vandaag: we houden dan grondstoffen en spullen zoveel mogelijk lokaal, en delen open en solidair ideeën voor een nieuwe wereld. Het goede nieuws hier is, dat is ons tweede punt, de verandering is al bezig.

Holslag houdt ten tweede een pleidooi voor een ander soort vrijheid die leidt tot meer algemene zekerheid van onze samenleving en samenlevingen veraf. Een andere globalisering begint bij jezelf zeg maar. Burgerschap wordt door Holslag wel erg eng gedefinieerd. Enkel de burger-consument op de markt blijft over: “Elke euro is een stem“.

Wij pleiten voor meer ruimte voor civiel burgerschap en politiserend burgerschap. Het civiel burgerschap zit in de lift: het aantal burgerinitiatieven gericht op structurele verandering, waar burgers meer controle op de productiemiddelen hebben, neemt elk jaar toe. Wereldwijd nemen burgers nu al hun toekomst zelf in handen. Ze richten zich juist op de terechte wantoestanden die Holslag aanklaagt.

De katoenplukkers van Tajikistan die hun natuur verwoesten? In Gent verzamelden bijna vierduizend burgers op het Fair Fashion Festival om werk te maken van eerlijke klerenproductie en -handel. De ravages van olie-ontginning? In Europa zijn er al duizenden burgercoöperaties voor hernieuwbare energie. In Duitsland hebben ze de helft van de installaties van groene stroomproductie in handen.

Peren voor China of lokale voedselproductie? In de Gentse volkswijk Rabot produceert een bonte mix aan kwetsbare bewoners hun eigen groenten, en bouwen ze een eigen kringloopeconomie uit gebaseerd op een alternatief muntsysteem. Willen de banken geen geld meer uitlenen aan kleine ondernemingen? Multinationals die kennis wegsteken achter peperdure patenten? Wereldwijd ontwikkelen gepassioneerde burgers open source kennis en design voor een duurzame wereld. Deze initiatieven vormen de groeiende tegenstroom tegen de dominantie van neoliberale globalisering in.

Maar we hebben ook nood aan politiserend burgerschap. De tegenstroom groeit elke dag. Het is de zaak van progressieve organisaties en politici om zich er mee te verbinden en allianties op te bouwen. Vakbonden moeten mee op de trein in de strijd voor een betere levenskwaliteit in plaats van het streven naar stijgende lonen in ruil voor productiviteitsverhoging voorop te zetten. Milieuorganisaties moeten mee economisch denken vanuit deze nieuwe burgerpraktijken, en daarin vooral de sociale kwestie een plaats geven.

Een andere globalisering is dus geen kwestie van individueel “anders-consumeren” alleen, wat Holslag impliceert. Een andere globalisering vraagt alternatieve ‘tegenpraktijken’, maar ook sociale en politieke strijd in het hier en nu om de ruimte daarvoor te verbreden. Het neoliberalisme zal niet vanzelf imploderen. Holslag vraagt ons terecht de ideologische loopgraven te verlaten. Vraag is echter of zijn pragmatisme volstaat. Kan je de samenleving richting geven, inclusief het bekampen van de machtsverhoudingen, zonder ideologisch kompas? Wij zijn alvast overtuigd van niet.

Dit artikel kwam tot stand samen met Pascal Debruyne. Pascal is postdoctoraal onderzoeker aan de vakgroep conflict & development (UGent). Het artikel verscheen op 30/10/2016 als opiniestuk op de website van De Morgen.

Dirk schrijft

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: